Theo Nghị định, việc quy định quy mô thôn, tổ dân phố được thực hiện thống nhất trên phạm vi cả nước nhưng có sự linh hoạt phù hợp với đặc điểm từng vùng miền. Cụ thể: Đối với khu vực Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, quy mô thôn từ 500 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố từ 700 hộ gia đình trở lên. Đối với khu vực trung du và miền núi phía Bắc, quy mô thôn từ 150 hộ trở lên; tổ dân phố từ 300 hộ trở lên. Đối với khu vực đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, quy mô thôn từ 400 hộ trở lên; tổ dân phố từ 550 hộ trở lên. Đối với khu vực Bắc Trung Bộ, quy mô thôn từ 350 hộ trở lên; tổ dân phố từ 450 hộ trở lên. Đối với khu vực duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, quy mô thôn từ 300 hộ trở lên; tổ dân phố từ 450 hộ trở lên. Việc quy định quy mô như trên nhằm bảo đảm phù hợp với điều kiện dân cư, thuận lợi cho công tác quản lý, điều hành, đồng thời phát huy hiệu quả hoạt động tự quản ở cộng đồng dân cư.
Bên cạnh quy định chung, Nghị định cũng cho phép áp dụng quy mô thấp hơn trong một số trường hợp đặc thù như: khu vực miền núi; vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nơi có địa hình chia cắt, giao thông khó khăn; khu vực biên giới, hải đảo; địa bàn dân cư sinh sống phân tán; khu tái định cư, giải phóng mặt bằng; các đảo, cù lao, cồn biệt lập và những nơi có điều kiện đặc biệt khó khăn khác. Quy định này thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với các địa bàn còn nhiều khó khăn, bảo đảm phù hợp với thực tế và tạo điều kiện thuận lợi cho Nhân dân trong sinh hoạt, sản xuất cũng như tiếp cận các dịch vụ công.
Nghị định số 185 cũng quy định rõ các nguyên tắc trong sắp xếp thôn, tổ dân phố. Theo đó, việc sắp xếp phải phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương; giữ gìn bản sắc văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của cộng đồng dân cư; bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội. Đồng thời, việc sắp xếp phải tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân; bảo đảm thuận lợi cho sinh hoạt, đi lại, sản xuất của người dân cũng như công tác quản lý ở cơ sở. Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không chỉ nhằm tinh gọn bộ máy mà còn góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân. Theo thống kê hiện nay, cả nước có khoảng 89.574 thôn, tổ dân phố. Việc rà soát, sắp xếp lại sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, giảm đầu mối trung gian, tiết kiệm ngân sách và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26 tháng 5 năm 2026. Các địa phương phải hoàn thành đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố trước ngày 30 tháng 6 năm 2026 theo đúng quy định. Để việc triển khai thực hiện Nghị định đạt hiệu quả, mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đồng thuận, tích cực phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương trong quá trình rà soát, sắp xếp thôn, tổ dân phố. Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, hiểu rõ ý nghĩa, mục đích của việc sắp xếp để cùng chung tay xây dựng bộ máy cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển, văn minh và giàu đẹp.
T/h: Thuý Phượng
